Ақидаҳои ахлоқии Арасту

Ақидаҳои ахлоқии Арасту

Арасту (384-322 пеш аз мелод) он фаъолияти пешиеро, ки тибқи фазилат сурат мегирад, ба ҳайси таносуби хислатҳои оқилонаю беақлонаи нафсони муаррифи кардааст. Вақеан аз нафсҳое, ки инсон дорад, фақат хирад метавонад ба некӣ мутобиқанд. Аммо , ба ақидаи Арасту, қисми беақлонаи нафс ҳам метавонад ба некӣ шарик бошад, зеро ки вай қабл аст, то тобеи хирад гардад. Фазилат, гуфтааст арасту, он аст , ки инсонро дорои фаъолиятим номи мегардонад, нақшӣ-баръакс». Аз ин ҷост, ки ахлоқи фозил ба ҳайвонот хос нест, чунки онҳо ёрӣ аз аксанд.

Ба ақидаи Арасту, худидории иродашавии хирадмандонеро дар ҳолате соҳиб шудан мумкин аст, ки агар фаъолият тамоми ҳалқаи марбути моинатро гузашта, дар маболи қарор бигирад. Он гоҳ даврони озодии ахлоқ фаро мерасад. Накукорию зиштӣ дорои андозаи муқарра намебошанд. Онҳо дар ҳар фард ба таври мушахасзоҳир мегарданд. Инсони дорои ахлоқи ҳамида ҳамеша мекўшад, то меёри одобро риоя бикунад. Гушон мекунӣ , ки аз ботини он нур меояд. Ба ақидаи Арасту , ба фарди хушахлоқ ҳама таваҷҷуҳ зоҳир мекунад ва бастаи ўянд. Аз ин р, дараҷаи адолатпарварӣ, дўсти ва ғайраи оима аз кибр ҷиҳат ба дараҷаи рушди сифатҳои мазкури у низ вобаста мебошанд. Тамоми масъулияти ахлоқ бар дўши фарди хушахлоқ аст.

Ба ақидаи Арасту, дараҷаи хушахлоқии инсонро сарвату обрў не, балки сифатҳои зебои нафсониаш муайян мекунад. Чунончи, камолоти ўро метавон ба воситаи фазилатҳои зерин ташхис дод: мардӣ. Эътидол, саховат, ҳатомат, адолат, шўҳрат, дўсти ва ғ. инсон фазилати хешро нисбати ҳамватанон ҳам зоҳир карда метавонад. Масалан агар ў адолотхоҳ бошад, метавонад дар ин бобат бартарияти шахсии хешро нишон надиҳад. Азбаски фазилат накукори натиҷаи фаъолияти инсон аст, аз ин ру инсон мекушад, то ба ҳақиқати худ ҳамеша дар ҳоли муошират бошад. Инсон фақат ба ҳамин роҳ метавонад хислатҳои аҳлоқиро сайқал ташаккул ва рушд бидиҳад. Аз ин рў, дуст ибо фарди хушахлоқ дорои аҳамияти бузург аст. Вай ба хотири тамоми маишат набуда, балки сарф ба хотири дўсташ. Боз як хусусияти фарди хушахлоқ ин аст, ки аз такомулоти шахсӣ, нерўҳои зеҳни, кори эҷодии фикр ва фаъолияти муроқибивиашон метавонад қаноату лаззати олие ҳомсил бикунад.

Ба ақидаи Арасту , инсон субъекти ахлоки накукори буда ба касбии мавҷудоти иҷтимоӣ метавонад шаҳр-далат ба шумор биравад. Ва дар шаҳр-давлат хешро такти дода анъана ва муносибатҳои ахлоқию оилавии дар шаҳр-давлат муқарраршударо инкишоф бидиҳад. Накукорон андозаи ҷамъиятии рафтори инсонро дар муҳимтарин риштаҳои зиндаги зоҳир мекунанд: мардӣ нишонаи рафтори шоистаи инсон дар майдони муҳориба, саховат нишонаи муносибати инсон ба сарват меҳрубони шаходати рафтори шахси дар маҳфил ва дигар корҳои ашрофона мебошанд.

add

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.