НИЗОМИ ИҚТИСОДӢ

Низоми иқтисодӣ – маҷмўи унсурҳо ва ҷараёнҳои хоҷагидории иқтисоди муайян мебошанд.

Низоми иқтисодӣ унсурҳои зарурии зеринро дар бар мегирад:

1) навъҳо ва шаклҳои моликият;

2) принсипҳои тақсим ва табодули неъматҳои иқтисодӣ;

3) механизми нархгузорӣ.

Низоми иқтисодӣ марказӣ ва бозорӣ шуда метавонад.

Низоми иқтисодии марказӣ ба инҳисороти (монополизатсияи) давлатӣ асос ёфтааст; давлат дар иқтисодиёт ва дигар соҳаҳои ҳаёти ҷамъият ҳукмронӣ мекунад.

Низоми иқтисодии марказӣ чунин хусусиятҳо дорад:

1) воситаҳои истеҳсолот моли давлатанд;

2) иқтисодиёт аз рўи нақшаҳои давлатӣ амал мекунад;

3) методҳои идораи иқтисодиёт маъмуриянд;

4) ҳавасмандӣ барои кори самаранок вуҷуд надорад.

Афзалиятҳои низоми марказии иқтисодӣ ба ин қароранд: устувории иқтисодиёт; ба бўҳрон гирифтор нашудан; оид ба таъмин бо ҷойҳои кор мушкилот пайдо намешаванд; нобаробариҳо дар ҷомеа вуҷуд надоранд; ҳадди ақалли рўзгузаронӣ кафолат дода мешавад; ба оянда боварӣ вуҷуд дорад.

Камбудиҳои асосии хоҷагидории марказӣ инҳоянд:

1) бесамарии иқтисодиёт;

2) арза нисбат ба тақозо зиёд аст;

3) камёфт (дефитсит) будани мол;

4) ангезаҳо барои баланд бардоштани ҳосилнокии меҳнат вуҷуд надоранд;

5)  паст будани сатҳи зиндагии аҳолӣ.

Низоми иқтисоди бозаргонӣ ба робитаи мустақими байни истеҳсолкунандагон ва истеъмолкунандагон тавассути хариду фурўши озоди мол асос ёфтааст.

Низоми иқтисоди бозаргонӣ дорои хусусиятҳои зерин аст:

1) воситаҳои истеҳсолот моликияти хусусианд;

2) соҳибкорӣ озод аст;

3) интихоби озоди контрагентҳои иқтисодӣ;

4) барои иштирок дар ҷараёни иқтисодӣ шавқмандӣ мавҷуд аст;

5) мувофиқи меъёрҳои бозор танзим кардани иқтисодиёт аз ҷониби соҳибкор;

6) дахолати давлат ба иқтисодиёт маҳдуд аст.

Афзалиятҳои иқтисоди бозаргонӣ ба ин қароранд:

1) сатҳи баланди шавқмандӣ ба соҳибкорӣ ва самаранокии хоҷагидорӣ;

2) барҳам хўрдани субъектҳои иқтисодии ба рақобат тобовар набуда;

3) бартарияти тақозо бар арза, ҳифзи ҳуқуқҳои истеъмолкунандагон.

Камбудиҳои асосии хоҷагидории бозаргонӣ инҳоянд:

1) вобастагии аз ҳад зиёди ҳодисаҳо, ҷараёнҳои ҳамаи соҳаҳо аз конюнктураи умумии бозор;

2) нобаробариҳои ба назар намоёни иҷтимоӣ ва иқтисодӣ дар ҷомеа;

3) бартарият доштани манфиатҳои шахсӣ бар манфиатҳои табиат ва ҷамъият.

О Main Aditor

Здравствуйте! Если у Вас возникнут вопросы, напишите нам на почту help@allinweb.ru

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован.